Bloggfęrslur mįnašarins, aprķl 2009

Lausn fyrir ESB eša Ķsland?

Joe Borg, sjįvarśtvegsstjóri ķ framkvęmdastjórn ESB, segist viss um aš įsęttanleg lausn fyndist ķ sjįvarśtvegsmįlum, ef Ķsland sękti um ašild aš ESB.  Žessu slęr mbl.is upp, eins og žar meš sé komin stašfesting į aš enginn hętta sé į aš Ķslendingar missi yfirrįš yfir sjįvaraušlindum sķnum.  Hvaš héldu menn aš Joe Borg myndi segja?  Dettur einhverjum ķ hug aš hann myndi segjast vera afar efins um aš lausn fyndist?  Aušvitaš gat hann ekki sagt neitt annaš.

Ķ fréttinni segir einnig:  "Žetta kom fram į blašamannafundi, žar sem Borg kynnti skżrslu, svonefnda gręnbók, um sjįvarśtvegsstefnu Evrópusambandsins. Žar kom m.a. fram aš nķu af hverjum 10 fiskistofnum ķ lögsögu bandalagsins vęru ofveiddir. Framkvęmdastjórn Evrópusambandsins er aš skoša hvort taka eigi upp frjįlst framsal į veišikvótum aš ķslenskri fyrirmynd og vķsaši Borg til žess į blašamannafundinum." 

Gęfuleg sjįvarśtvegsstefna žetta hjį ESB, eša hitt žó heldur.  Framkvęmdastjórnin er aš skoša hvort taka eigi upp frjįlst framsal į kvótum aš ķslenskri fyrirmynd.  Ķslenska rķkisstjórnin er aš skoša aš afnema frjįlsa framsališ, žannig aš sennilega fylgist Joe Borg ekki vel meš vęntanlegum višsemjendum sķnum, eša vinstri menn į Ķslandi viti ekkert hvaš er aš gerast innan ESB.  Reyndar ganga allar breytingar innan ESB į hraša snigilsins, svo ekki žarf aš reikna meš aš neitt gertist ķ žessum efnum į nęstu įrum og žį verša allir fiskistofnar ESB vęntanlega śtdaušir.

Svo klikkir Joe Borg śt meš žessu:  "... mun landiš finna ķ framkvęmdastjórninni samningsašila sem er reišubśinn til aš ręša meš mjög jįkvęšum hętti hvort hęgt sé aš finna lausn sem tryggir aš framtķš ķslenskra sjómanna verši svipuš og žeir hafa haft žaš til žessa, en žaš yrši aš vera innan marka sameiginlegu sjįvarśtvegsstefnunnar."

Lykilatrišiš ķ žessu er nišurlag setningarinnar sem kemur į eftir oršinu en.  Žaš veršur ekkert samiš viš Ķslendinga nema į grundvelli sameiginlegrar sjįvarśtvegsstefnu ESB.

Hvaš ętli ESB sinnar skilji ekki ķ žessari einföldu setningu?


mbl.is Viss um aš lausn fyndist į sjįvarśtvegsmįlum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Śtflutningstekjur žjóšarinnar

Ķ kjölfariš į hruni banka- og śtrįsaręvintżra er žjóšin aš verša ónęm fyrir žeim upphęšum, sem menn leyfšu sér aš spila meš ķ žeirri órįšsķu allri.  Allar upphęšir sem talaš er um, nema hundrušum eša žśsundum milljarša og er skemmst aš minnast, aš innstu koppar ķ bśri Kaupžings lįnušu sjįlfum sér fimm hundruš milljarša króna rétt fyrir bankahruniš.

Meš hlišsjón af žeim glęfraskap (eša glępamennsku) sem višgekkst ķ śtrįsarkerfinu, er fróšlegt aš skoša žęr upphęšir, sem śtflutningsatvinnuvegirnir eru aš skapa žjóšinni, eša eins og segir ķ fréttinni: 

"Fyrstu žrjį mįnušina 2009 voru fluttar śt vörur fyrir 100,7 milljarša króna en inn fyrir 86,1 milljarš króna. Afgangur var žvķ į vöruskiptunum viš śtlönd, reiknaš į fob veršmęti, sem nam 14,6 milljöršum en į sama tķma įriš įšur voru žau óhagstęš um 37,5 milljarša į sama gengi. Vöruskiptajöfnušurinn var žvķ 52,1 milljarši króna hagstęšari en į sama tķma įriš įšur." 

Žessir 14,6 milljaršar króna, sem gjaldeyrisafganginum nemur, eiga aš duga til aš greiša vexti og afborganir af erlendum lįnum žjóšarbśsins.  Žetta dugar ekki einu sinni til aš endurgreiša brušl žjóšarinnar fyrstu žrjį mįnuši sķšasta įrs, ekki einu sinni vextina af eyšslufyllerķi sķšustu įra.  Erlendar skuldir bankanna og śtrįsarvķkinganna verša aldrei greiddar, žar sem žęr sitja eftir ķ gömlu bönkunum og erlendir lįnadrottnar munu tapa žeim aš verulegu leyti.

Žessir erlendu lįnadrottnar eru stórir bankar og fjįrmįlastofnanir um allan heim og žeir munu ekkert gleyma žessum lįnum og hverrar žjóšar lįntakendurnir voru, sem hlupu frį skuldum sķnum.

Śtrįsarvķkingunum mun ekki duga aš skipta bara um jakkaföt til aš öšlast traust aftur og Ķslendingum mun ekki heldur takast aš skapa sér nżtt lįnstraust, eingöngu meš žvķ aš skipta um nafn į gjaldmišlinum.

Žaš mun taka aš minnst kosti tķu įr aš skapa nżtt traust į Ķslandi, sem višskiptalandi og žangaš til verša menn aš sętta sig viš aš lifa į eigin aflafé, žvķ "lįnęrin" eru lišin tķš.


mbl.is Vöruskiptin hagstęš ķ mars
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Vaxtaokrinu veršur aš linna

Fyrir žrem vikum var bloggaš hér um óheyrilega raunvexti, en žį var veriš aš miša viš aš veršbólga innan įrsins yrši innan viš 5%.   Lķklega mun veršbólgan hjašna hrašar en žar var gert rįš fyrir, žvķ samkvęmt nżjustu śtreikningum Hagstofunnar jafngildir nśverandi veršbólga, reiknuš til nęstu tólf mįnaša, ašeins 1,4% į įri, eša eins og segir ķ fréttinni: 

"Undanfarna žrjį mįnuši hefur vķsitala neysluveršs hękkaš um 0,4% sem jafngildir 1,4% veršbólgu į įri"

Vęgast sagt, er afar villandi aš birta alltaf veršbólgutölur fyrir tólf mįnuši aftur ķ tķmann, žvķ žaš er ekki sś veršbólga sem skiptir öllu mįli nś eša ķ framtķšinni.  Stżrivextir eru nś 15,5% og sjį žį allir žvķlķkir okurvextir žetta eru, eša 14% raunvextir.  Slķkt vaxtaokur žekkist hvergi ķ veröldinni og allir sešlabankar heimsins keppast viš aš lękka sķna vexti, til aš örva atvinnulķfiš ķ heimalöndum sķnum.

Peningastefnunefnd, norski förusveinninn, fjįrmįlarįšherrann og rķkisstjórnin öll viršist vera algerlega śr takti viš raunveruleikann og vinstri flokkarnir eyša nś tķmanum ķ karp um einskisverša hluti ķ stjórnarmyndunarvišręšunum.

Žessu vaxtaokri veršur aš linna og rķkistjórnarflokkarnir og sešlabankinn žurfa aš fara aš vakna.


mbl.is Veršbólgan nś 11,9%
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Endurtekiš efni

Žaš er leišigjarnt aš vera sķfellt aš staglast į sömu hlutunum, en stundum veršur ekki hjį žvķ komist og vonandi lķtur žaš ekki śt eins og žrįhyggja.  Žrįhyggja er einmitt žaš sem helst kemur upp ķ hugann, žegar fylgst er meš Smįflokkafylkingunni og öšrum fylgjendum ESB ašildar hérlendis.

Žegar venjuleg rök fyrir ašild aš ESB gengu ekki ķ žjóšina, var įróšrinum beint gegn krónunni og hśn sögš ónżtur gjaldmišill, vegna žess aš śtlendingar treystu henni ekki og hśn vęri ekki gjaldgeng lengur ķ alžjóšavišskiptum.  Žetta er aušvitaš tóm vitleysa, enda hefur utanrķkisverslun ķslendinga aldrei byggst į krónunni, heldur hefur allur śt- og innflutningur veriš greiddur meš erlendum gjaldeyri.  Ķsland komst ķ hóp rķkustu žjóša veraldar meš krónuna sem gjaldmišil og veršbólga og önnur hagstjórnarvandamįl ķ gegnum tķšina hafa ekki veriš krónunni aš kenna, og reyndar engum dottiš ķ hug aš kenna henni um, fyrr en ESB sinnar fundu upp į žvķ fyrir žrem įrum sķšan, eša svo.

Žaš sem hins vegar er lķtiš talaš um ķ sambandi viš ESB er fullveldisafsališ.  Smįflokkafylkingin heldur ekki mikiš į lofti eftirfarandi klausu śr samžykktum sķnum um ESB:

 “Hefja ašildarvišręšur viš Evrópusambandiš strax eftir kosningar og bera samninginn undir žjóšaratkvęši. Setja ķ stjórnarskrį įkvęši sem heimilar aš fullveldi sé deilt meš yfiržjóšlegum stofnunum og alžjóšastofnunum samkvęmt įkvöršun Alžingis. Slķk įkvöršun tekur žvķ ašeins gildi aš sé stašfest ķ žjóšaratkvęšagreišslu"

Enn berast tķšindi frį ESB og Evrulandi um kreppuna, sem ekki stafar af óstjórn Sjįlfstęšisflokksins eins og sumir vilja vera lįta.  Nś sķšast frį Ķrlandi: 

"Ķrsk sérfręšingastofnun segir, aš yfirvofandi nišursveifla ķ ķrsku efnahagslķfi gęti oršiš sś mesta, sem um getur hjį išnvęddu rķki frį žvķ kreppan mikla reiš yfir fyrir sjö įratugum. Reiknaš er meš samdrętti ķ ķrska hagkerfinu til įrsins 2010."

ESB sinnar skulda ennžį skżringu į žvķ, hvernig ESB og Evran eiga aš bjarga Ķslandi.


mbl.is Mesta nišursveifla frį kreppunni miklu?
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Styrkur af ESB?

Į Ķslandi varš nįnast kerfishrun ķ október 2008, eins og allir vita og meš žeim afleišingum, sem alkunnar eru.  Atvinnuleysi er oršiš svo mikiš (8,3%) aš Ķslendingar žekkja varla annaš eins og bśist er viš 10% samdrętti ķ žjóšarframleišslu į įrinu 2009.  Einn stjórnmįlaflokkur og einstaklingar ķ fleiri flokkum, hafa haldiš žeirri firru aš žjóšinni aš innganga ķ ESB vęri eina von žjóšarinnar til žess aš komast śt śr žessari kreppu, žvķ ašildin vęri öruggt skjól fyrir fjįrhagslegum įföllum.

Hins vegar skżtur skökku viš, aš sķfellt berast fréttir af fleiri og fleiri löndum innan ESB, sem sökkva dżpra og dżpra ķ fjįrhagsvandamįl, eša eins og t.d. segir ķ fréttinni af Lithįen:

"Hagkerfi Lithįens dróst saman um 12,5% į fyrsta fjóršungi įrsins samanboriš viš sama tķmabil įriš 2008, aš sögn hagstofu landsins ķ dag. Er žetta mesti samdrįttur, sem oršiš hefur frį žvķ byrjaš var aš halda skrįr yfir hagvöxt įriš 1995."

Einnig kemur fram aš:  „Efnahagslķfiš okkar er aš hrapa ofan ķ djśpa gryfju og ég sé engar jįkvęšar vķsbendingar," sagši Gitanas Nauseda, sérfręšingur hjį SEB Bank ķ Vilnius. 

Hvernig ętli standi į žvķ aš mašurinn sjįi engar jįkvęšar vķsbendingar ķ veru landsins innan ESB og meš gjaldmišil žjóšarinnar tengdan viš Evru?  Hvaš geta Ķslendingar séš jįkvętt viš ESB, ef ESB lönd sjį ekkert jįkvętt viš ašildina?

Fréttin endar į žennan veg:  "Sérfręšingar spį žvķ, aš hagkerfi hinna Eystrasaltsrķkjanna tveggja, Eistlands og Lettlands, muni einnig dragast saman um yfir 10%.  Fjįrmįlarįšuneyti Lettlands hefur raunar spįš 15% samdrętti ķ įr." 

Nś verša ESB sinnar į Ķslandi aš fara aš skżra śt fyrir žjóšinni, hvaša bjargrįš žeir sjį ķ ESB.

Persónuįrįsir į ESB andstęšinga og hreinir śtśrsnśningar ganga ekki lengur.

 

 


mbl.is 12,5% samdrįttur ķ Lithįen
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Žaš liggur mikiš į

Žaš lżsir nįnast hroka hjį Steingrķmi J., aš gefa ķ skyn aš ekkert liggi į aš ljśka viš nżjan stjórnarsįttmįla.  Almenningur og atvinnulķfiš getur ekki bešiš lengi eftir žvķ aš fį aš vita til hvaša ašgerša į aš grķpa til bjargar ķ žeim vanda, sem viš er aš glķma.

Sem dęmi mį taka, aš frį žvķ aš peningastefnunefnd og norski förusveinninn tóku viš stjórn ķ Sešlabankanum, hefur gengisvķsitalan hękkaš śr 186,95 stigum ķ 223,00 stig, eša um 19,28%.  Erlend lįn heimilanna hafa legiš ķ frysti um langan tķma og óvķst aš kjósendur Smįflokkafylkingarinnar og VG, sem skulda slķk lįn, geri sér grein fyrir žvķ, aš į valdatķma žessara ašila hafa lįnin ķ frystikystunni hękkaš um tęp 20%.  Žaš žżšir sem sagt žaš, aš lįn sem žann 27. febrśar s.l. var aš upphęš tķu milljónir króna, stendur nś ķ tólf milljónum.  Skrķlslęti VG og matarįhaldališsins hefur žvķ kostaš skuldug heimili gķfurlegar upphęšir nś žegar og žau geta ekki bešiš mikiš lengur eftir einhverjum ašgeršum rķkisstjórnarinnar.

"Steingrķmur segir rķkisstjórnina hafa traustan žingmeirihluta og žvķ liggi ekki į aš klįra stjórnarsįttmįlann. Žaš sé mikill misskilningur aš žaš eina sem hlutirnir snśist um žessa dagana sé ESB. Mörg stór og erfiš verkefni bķši rķkisstjórnarinnar."

Hver er aš misskilja hvern?  SMF og VG lżstu žvķ yfir löngu fyrir kosningar, aš žau ętlušu aš starfa saman įfram eftir kosningarnar.  Įtti aš gera žaš bara einhvernveginn?  Voru žau ekkert undirbśin undir framhaldiš?

Žaš er ekki bošlegt aš tefja tķmann meš fįnżtu karpi um ESB.  Alvarlegri mįl bķša śrlausnar.


mbl.is Ekkert liggur į stjórnarsįttmįla
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Atvinnuleysi eykst ķ ESB

Smįflokkafylkingin (SMF) og ašrir ESB sinnar, heldur įfram aš ljśga žvķ aš žjóšinni, aš umsókn um ESB ašild, ein og sér, myndi koma Ķslandi śt śr efnahagskreppunni.  Žvķ skżtur skökku viš aš fį sķfellt fréttir frį fleiri og fleiri löndum innan ESB um stóraukiš atvinnuleysi, įn bankahruns.  Nś koma fréttir frį Evrulandinu Finnlandi, en žar kemur m.a. fram aš:

"Atvinnuleysi eykst ķ Finnlandi og męlist nś 8,3%, samanboriš viš 7,6% ķ mars. Žannig bęttust 42.000 atvinnulausir į skrį, sem žżšir aš heildarfjöldi atvinnulausra er um 222 žśsund manns. Žetta kemur fram ķ tölum finnsku hagfręšistofnunarinnar."

Įšildarumsókn aš ESB og yfirlżsing um Evruupptöku į aš bjarga Ķslandi, en vera ķ ESB og Evra er ekki aš bjarga neinu ķ Finnlandi, frekar en öšrum ESB löndum.  Hvernig skyldu ESB sinnar śtskżra žetta?

Ķ fréttinni kemur einnig fram aš:  "Atvinnuleysi męlist mest ķ yngsta aldurshópnum. Žannig eru 17,5% žeirra sem eru į aldrinum 15 til 24 įra atvinnulausir, samanboriš viš 16,3% ķ febrśar sl."

Finnum hefur mikiš veriš hęlt fyrir aš leggja ofurįherslu į menntakerfiš og žar meš hįtt žekkingarstig ungu kynslóšarinnar.  Žaš viršist ekki heldur vera aš skila žeim įrangri aš ungu fólki gangi vel aš fį vinnu.  Žaš fęr ekki vinnu meš tilliti til menntunar sinnar, žaš fęr bara enga vinnu.

Hér hefur žvķ veriš haldiš fram aš ašildarumsókn aš ESB og upptaka Evru einhvern tķma ķ framtķšinni myndi efla traustiš į efnahag landsins svo mikiš, aš Ķsland myndi nįnast sjįlfkrafa komast śt śt efnahagskreppunni, ekki sķst vegna žess aš śtlendingar hefšu ekkert traust į krónunni.

Er ekki kominn tķmi til aš višurkenna žaš, aš śtlendingum er alveg sama um krónuna, enda höfum viš aldrei greitt fyrir innfluttar vörur meš krónum.  Viš höfum alltaf greitt meš erlendum gjaldeyri, sem undirstöšuatvinnuvegirnir hafa skapaš okkur.

Śtlendingar vantreysta ekki krónunni, heldur į Ķslendingum sjįlfum, sem višskiptamönnum. 

 


mbl.is Atvinnuleysi eykst ķ Finnlandi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Žjóšstjórn?

Nś viršist vera aš koma ķ ljós, sem oft hefur veriš fjallaš um hér, aš Smįflokkafylkingin (SMF) og VG geti ekki komiš sér saman um žęr brįšnaušsynlegu efnahagsašgeršir, sem grķpa veršur til strax.  Śt į viš er lįtiš sem ESB mįliš sé eitthvert ašalatriši ķ samningavišręšum flokkanna, svona til aš geta kennt žvķ um, ef ekki nęst samkomulag um myndun stjórnar.

Hvort sękja į um ašild aš ESB er algert aukaatriši ķ višręšum flokkanna, žvķ bįšir flokkarnir eru gjörsamlega rįšalausir gagnvart efnahagsvandanum og munu ekki geta komiš sér saman um naušsynlegan nišurskurš rķkisśtgjalda.  Žó žessir flokkar hafi fariš ķ kringum žaš mįl eins og kettir ķ kringum  heitan graut fyrir kosningar og aldrei svaraš hreinskilnislega, hvernig ętti aš taka į vandanum, žį eru žęr blekkingar aš baki og nś tekur alvaran viš.

Žaš žarf aš skera rķkisśtgjöld nišur um 40% į nęstu žrem įrum og žaš sjį allir sem vilja, aš žetta veršur ekki gert, nema meš blóšugum nišurskurši velferšarmįla, menntamįla, heilbrigšismįla og raunar allra annarra śtgjalda rķkisins.

Nś, žegar ekki er lengur hęgt aš skjóta sér undan vandanum, byrja vinstri gręnir aš tala um žjóšstjórn og aš nś žurfi aš leggja pólitķskt žras til hlišar, žvķ žetta sé svo stórt og alvarlegt mįl.

Aušvitaš er žetta tilkomiš vegna žess aš vinstri flokkarnir koma sér ekki saman um neitt.

Lķklega veršur Sjįlfstęšisflokkurinn aš koma žeim til bjargar.


mbl.is Atli: Atvinnuleysiš er žjóšarböl
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Alvarlegra en bankahrun?

Enginn lét lķfiš ķ bankahruninu, žótt afleišingarnar hafi veriš skelfilegar fyrir heimilin ķ landinu, ekki sķšur en atvinnulķfiš.  Nś er hins vegar hętta į aš ofan ķ ašra óįran, skelli į landinu plįga sem gęti dregiš allt aš 5000 manns til dauša, eša eins og segir ķ fréttinni:

"Ķ įhęttumati, sem gert hefur veriš į vegum landlęknisembęttisins vegna hugsanlegs heimsfaraldus inflśensu, er gert rįš fyrir žvķ aš helmingur žjóšarinnar muni sżkjast į 12 vikna tķmabili og allt aš 3% žeirra, sem sżkjast, geti lįtist."

Ef žaš veršur raunin, aš svķnaflensan verši aš heimsfaraldri į nęstu vikum, veršur aš setja allt pólitķskt žras til hlišar og sameina kraftana til śrlausnar į brįšum efnahagsvanda žjóšarinnar, žvķ ekki mun hann lagast, ef žaš gengur eftir, sem fram kemur ķ lok fréttarinnar:

"Žį segir, aš gera megi rįš fyrir aš atvinnulķfiš hér į landi lamist ķ tvęr til žrjįr vikur, en meš gerš višbragšsįętlunar sé reynt aš lįgmarka žann skaša sem sjśkdómurinn valdi. En žrįtt fyrir aš öllum tiltękum rįšstöfunum verši beitt  megi alltaf bśast viš ófyrirséšum afleišingum.  Reikna megi meš aš fjįrhagsleg afkoma heimila rżrni tķmabundiš, veršmęti glatist, til dęmis sjįvarfang vegna skorts į vinnuafli og žjóšartekjur minnki ķ įkvešinn tķma."

Nś er ekki tķmi til aš žjarka um fįnżta hluti eins og ESB.


mbl.is Bśist viš aš helmingur žjóšarinnar gęti sżkst
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Svķnaflensa

Ķ nokkuš mörg įr hafa menn óttast aš fuglaflensuveira myndi stökkbreytast og verša aš banvęnum smitfaraldri milli manna, meš upphafi ķ Asķu, eins og flestar ašrar flensur.  Žaš hefur ekki gerst ennžį, en nś berast allt ķ einu fréttir af nżrri stökkbreyttri veiru, sem ęttuš viršist vera frį Mexikó og er tekinn aš breišast til annarra landa meš miklum hraša.

Nś į dögum er erfitt aš verjast faraldri sem žessum, žar sem samgöngur milli heimshluta eru svo miklar og ekki tekur nema hįlfan til einn sólarhring aš komast meš flugi milli fjarlęgustu staša veraldarinnar.  Žannig getur veiran hafa borist til margra landa, jafnvel įšur en menn įtta sig ķ upprunalandinu, į alvarleika mįlsins.

Ķslensk heilbrigšisyfirvöld verša aš bregšast strax viš og hefja allan žann varnarundirbśning sem mögulegur er og ekki sķšur aš setja saman sérfręšingahóp til stjórnar ašgeršum žegar svķnaflensan veršur aš faraldri hérlendis.

Svķnaflensan viršist į ótrślega stuttum tķma ętla aš verša aš nįnast óvišrįšanlegri heimsvį, ofan ķ heimskreppuna ķ efnahagsmįlum.

Allt viršist ętla aš verša ólįni heimsins aš vopni.


mbl.is Óttast svķnaflensuna meira en fuglaflensuna
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband